Sporen van het Joodse leven in Berlijn – Der verlassene Raum

Een te grote tafel, twee stoelen, één daarvan is omgevallen. Alsof iemand overhaast zijn huis verlaten moest. Je kunt het tafereel bijna voor je zien, zo echt ziet het eruit. We zijn in Berlijn, midden op de Koppenplatz, in een woonkamer zonder muren…

koppenplatz monument

Bronzen monument op de Koppenplatz (foto: directmatin.fr)

Het Holocaust Memorial is door West-Duitsland in de jaren 80 gepland en tot 2005 vond de uitvoering plaats. Der verlassene Raum op de Koppenplatz is de communistische tegenhanger. Nog in de tijd van de DDR gepland, maar pas na de muurval in 1996 uitgevoerd.

In de 80er jaren begon de DDR aandacht te schenken aan de Joodse geschiedenis in Berlijn. Voornamelijk uit economische motieven om zo de banden met de USA en Israël aan te halen. Ter herinnering aan de Reichs- Kristallnacht 1938, schrijft Berlijn in 1988 een wedstrijd uit voor een nieuw monument. Het moet aan de deportaties en het Joodse verzet herinneren en tevens de waardering uitspreken voor de invloed van de Joodse gemeenschap op Berlijn.

Beeldhouwer Karl Biedermann en de landschapsarchitecte Eva Butzmann winnen met dit ontwerp. Biedermann zegt zich lang met het thema bezig gehouden te hebben. Hij wilde de haast, het plotselinge verstrek van de Joden uit hun huizen in zijn werk tonen. Omlopend aan rand van de parketvloer staat een gedicht van de Nobelprijs winnares Nelly Sachs.

… O die Wohnungen des Todes, / Einladend hergerichtet / Für den Wirt des Hauses, der sonst Gast war – / O ihr Finger, / Die Eingangsschwelle legend / Wie ein Messer zwischen Leben und Tod – / O ihr Schornsteine, / O ihr Finger, / Und Israels Leib im Rauch durch die Luft!

In de late namiddag is het hier vaak aangenaam. De groepen toeristen zijn weg en het parkje wordt weer overgenomen door bewoners uit de buurt.  Zittend in het parkje of spelend met hun kinderen op de speelplaats ernaast. Dit is de beste tijd om hier even te gaan zitten en het monument op je te laten inwerken. Hier liepen de Joden voorbij van de verzamelplaats in de straat naar beneden richting S-bahnhof Grunewald en van daaruit verder richting Auschwitz en Theresienstadt de dood tegemoet. Dit monument probeert het onbegrip tastbaar te maken. Als stille getuige hoe de buren, die vroeger bij de Joodse families op bezoek kwamen, nu de woningen in bezit hebben genomen en met één vingerbeweging konden beslissen of zij mochten blijven leven of moesten eindigen in de rook der schoorstenen….

Der verlassene Raum – Koppenplatz – Berlijn Mitte

In de buurt:
The Barn Coffeshop
Die Röststätte Berlin

You may also like...